Makaleler

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN OLASI NEDENLERİ

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN OLASI NEDENLERİ

Dr. Öğr. Üyesi Kürşat ÖĞÜLMÜŞ

 Özel öğrenme güçlüğü (ÖÖG)’nün neden ortaya çıktığı tüm aileler, öğretmenler, psikologlar ve araştırmacılar tarafından büyük bir merak konusudur. Bu oldukça doğal bir durumdur. Fakat ne yazık ki ÖÖG’nin neden ortaya çıktığının cevabı henüz net olarak ortaya koyulamamıştır (Doyle, 2002). Günümüzde yapılan araştırmalar ise ÖÖG’nin nedenlerinin tek bir faktöre bağlı olmadığını ve daha karmaşık nedenlerden kaynaklanabileceğini göstermektedir. Yapılan bir araştırmada bu çocukların beynin bir bölgesindeki değil çeşitli bölgelerinden gelen bilgileri bir araya getirmede zorluk yaşadıkları ifade edilmiştir. Bazı araştırmalar sonucunda ise ÖÖG’ye neden olabilecek bazı olası nedenler ortaya koyulmuştur. Bu nedenlerin başında diğer tüm gereksinim gruplarına benzer şekilde genetik faktörler gelmektedir. Yıllar geçtikçe ÖÖG’nin kalıtsal olabileceğine ilişkin bulgular artmaktadır. Dolayısıyla ÖÖG’nin ortaya çıkmasında ailede ya da yakın akrabalarda da benzer bir durumun varlığı söz konusu olabilir. Araştırmacılar özellikle okuma güçlüğü (disleksi) olan kişilerin birinci derece yakınlığı olan akrabalarının %35-%45’inin de okuma güçlüğüne sahip olabileceğini belirtmektedir (Pierangelo ve Giuliani, 2008). Diğer bir olası neden ise hamilelikte sigara, alkol ve uyuşturucu gibi zararlı maddelerin anne tarafından kullanılması olarak ifade edilmektedir. Bu zararlı maddeler bebeğin anne karnındaki gelişimini olumsuz etkileyerek düşük doğum kilosunda doğmaya neden olabilmektedir. Bu durum ise endişe vericidir. Çünkü düşük doğum kilosu ÖÖG ile birlikte birçok farklı gereksinime yol açabilmektedir. Bu zararlı meddeler benzer şekilde bebeğin nöron gelişimini olumsuz etkileyebilmekte ve öğrenme, dikkat, hafıza ya da problem çözme gibi çeşitli önemli becerilerin kullanmasında olumsuzluklara yol açabilmektedir. Hamilelik sırasında zararlı maddelerin kullanımının yanı sıra hamilelikte gerçekleşen bazı komplikasyonlarda ÖÖG’ye yol açabilmektedir. Bunlar özellikle kordon bağının bükülmesi nedeniyle bebeğin oksijensiz kalması, annede oluşan bazı enfeksiyonlar olarak sıralanabilir. Doğum öncesi bazı nedenler olduğu gibi doğum sonrası olası görülen bazı nedenler bulunmaktadır. Bunlar başlıca çevresel toksinler, cıva ve kurşun zehirlenmeleridir. Araştırmacılar çocukluk çağında beyin gelişimini ya da beyin süreçlerini olumsuz etkileyen çevresel toksinlerin olduğunu düşünmekte ve bu konudaki araştırmalar hâlen devam etmektedir. Cıva, kurşun gibi maddeler ise çocukların sağlığı açısından oldukça zehirli maddelerdir. Bu maddelerin her hangi bir yolla vücuda belirli oranda alınması düşük bilişsel kapasite, öğrenme sorunları, doğum kusurları ve beyin hasarı gibi çeşitli özel gereksinim durumlarına yol açabilmektedir (Pierangelo ve Giuliani, 2008).

 Son olarak ise ÖÖG’nin olası nedenleri arasında yetersiz beslenme gösterilmektedir. Yetersiz beslenme duyusal yeteneklere zarar verdiği ve gelişimsel gecikmelere yol açtığı için çocuğun öğrenme yeteneklerini de olumsuz yönde etkileyebilmektedir (Pierangelo ve Giuliani, 2008). Görüldüğü üzere diğer gereksinim gruplarında olduğu gibi ÖÖG’nin ortaya çıkmasının da tek bir nedeni bulunmamaktadır. Bu olası nedenleri bilmekte fayda vardır fakat bu olası nedenlerin gereğinden fazla araştırılması ve bu aşamada çok fazla zaman kaybetmenin ÖÖG olan çocukların hem ailelerine hem de akademik ve sosyal anlamda desteklenmesine anlamlı bir katkısı bulunmamaktadır (Melekoğlu, 2018). Bu nedenle olası risk faktörlerinin bilinmesi ÖÖG ortaya çıkmadan önce riskin azaltılması açısından önemli görülmektedir.

Kaynakça

Doyle, J. (2002). Dyslexia an introductory guide. Philadelphia: Whurr Publishers

Melekoğlu, M. A. (2016). Özel öğrenme güçlüğünün nedenleri ve özellikleri. M. A. Melekoğlu ve O. Çakıroğlu (Ed), Özel öğrenme güçlüğü ve özel yetenek içinde (s. 24-52). Ankara: Pegem Akademi.

Pierangelo, R., & Giuliani, G. (2008). Teaching students with learning disabilities. California: Corwin Press.